Thực hiện Quyết định số 875/QĐ-BVHTTDL ngày 17/4/2026 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ngày 29/10/2026, tại thành phố Cần Thơ, Thư viện Quốc gia Việt Nam (TVQG) tổ chức Hội nghị – Hội thảo “Thư viện Việt Nam trong kỷ nguyên số: Dữ liệu dùng chung – Giá trị cộng hưởng”. Sự kiện tạo diễn đàn để các cơ quan quản lý, các thư viện, cơ sở đào tạo, chuyên gia, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ trao đổi về thực trạng, định hướng và giải pháp phát triển dữ liệu thư viện dùng chung trong môi trường số.
Tham dự Hội nghị – Hội thảo có Bà Đoàn Quỳnh Dung – Phó Cục trưởng Cục Xuất bản và Thư viện; Ông Nguyễn Hữu Giới – Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam; Bà Đào Thị Thanh Thúy – Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Cần Thơ; các chuyên gia, nhà khoa học; lãnh đạo và những người làm công tác thư viện đến từ các thư viện tỉnh, thành phố, thư viện chuyên ngành, thư viện đại học, thư viện lực lượng vũ trang và các cơ sở đào tạo ngành thông tin – thư viện trên cả nước; cùng đại diện các doanh nghiệp công nghệ.
Toàn cảnh Hội nghị – Hội thảo.
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Xuân Dũng – Giám đốc TVQG nhấn mạnh: Chuyển đổi số ngành thư viện không chỉ là số hóa tài liệu hay đầu tư phần mềm, mà còn đặt ra yêu cầu kết nối nguồn lực thông tin, nâng cao chất lượng dữ liệu và tổ chức phục vụ người sử dụng trong môi trường liên thông. Trong bối cảnh đó, dữ liệu do mỗi thư viện tạo lập cần có khả năng chia sẻ, kết nối và tái sử dụng, qua đó giảm trùng lặp trong xử lý nghiệp vụ, thúc đẩy biên mục hợp tác, phát triển dịch vụ liên thư viện và mở rộng khả năng tiếp cận tri thức của cộng đồng.
Ông Nguyễn Xuân Dũng – Giám đốc TVQG phát biểu Khai mạc Hội nghị – Hội thảo
Giám đốc TVQG cho rằng phát triển dữ liệu thư viện dùng chung là quá trình hợp tác lâu dài, không phải việc lựa chọn một phần mềm chung cho tất cả các thư viện. Trọng tâm là nâng cao chất lượng và tính nhất quán của dữ liệu, chuẩn hóa phương thức kết nối, từng bước xây dựng dữ liệu thẩm quyền dùng chung, đồng thời xác lập cơ chế quản trị và trách nhiệm của các bên. Ông đề nghị Hội nghị tập trung trao đổi những giải pháp có thể triển khai trong thực tiễn, phù hợp với điều kiện và năng lực của từng loại hình thư viện.
Bà Đào Thị Thanh Thúy – Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Cần Thơ phát biểu chào mừng Hội nghị – Hội thảo
Mở đầu nội dung chuyên môn, ThS. Doãn Anh Đức – Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học và Hướng dẫn nghiệp vụ, TVQG trình bày tham luận đề dẫn “Kiến tạo hệ sinh thái dữ liệu dùng chung: Từ chuẩn hóa, liên thông đến cộng hưởng tri thức”. Tham luận làm rõ yêu cầu chuyển từ cách tiếp cận dữ liệu chủ yếu phục vụ nhu cầu nội bộ sang tư duy dữ liệu có khả năng kết nối, chia sẻ và sử dụng trong toàn mạng lưới; đồng thời gợi mở các vấn đề về chuẩn hóa nghiệp vụ, dữ liệu thẩm quyền, biên mục hợp tác, khả năng tương thích giữa các hệ thống và cơ chế phối hợp.
Tham luận đề dẫn “Kiến tạo hệ sinh thái dữ liệu dùng chung: Từ chuẩn hóa, liên thông đến cộng hưởng tri thức” của ThS. Doãn Anh Đức, Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học và Hướng dẫn nghiệp vụ-TVQG
Hội nghị – Hội thảo được tổ chức với 03 phiên làm việc chuyên sâu. Phiên 1:“Xây dựng và phát triển tài nguyên số: Từ chuẩn hoá dữ liệu đến quản trị thông minh”, tập trung vào chất lượng dữ liệu, chuẩn hóa mô tả, định danh, khả năng tìm kiếm và khai thác tài nguyên số. Các ý kiến thống nhất rằng số hóa tài liệu chỉ thực sự phát huy giá trị khi đi cùng dữ liệu mô tả đủ chất lượng, nhất quán và có khả năng trao đổi giữa các hệ thống.
Diễn giả thảo luận tại Phiên 1:“Xây dựng và phát triển tài nguyên số: Từ chuẩn hoá dữ liệu đến quản trị thông minh”.
Phiên 2: “Liên thông và chia sẻ: Tối ưu hóa nguồn lực dữ liệu trong mạng lưới thư viện”, đi sâu vào các mô hình chia sẻ, trao đổi, biên mục hợp tác và tái sử dụng dữ liệu, hướng tới giảm trùng lặp nghiệp vụ, tiết kiệm nguồn lực và nâng cao chất lượng biểu ghi.
Phiên 3: “Dữ liệu dùng chung – Giá trị cộng hưởng: Động lực thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện ngành thư viện”, mở rộng thảo luận về quản trị dữ liệu, chính sách, bản quyền, hạ tầng kỹ thuật, nguồn lực và cơ chế phối hợp giữa các bên trong hệ sinh thái thư viện.
Diễn giả thảo luận tại Phiên 3:“Dữ liệu dùng chung – Giá trị cộng hưởng: Động lực thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện ngành thư viện”.
Qua các phiên làm việc, các đại biểu cho rằng công nghệ là điều kiện quan trọng nhưng không thể thay thế chuẩn nghiệp vụ, chất lượng dữ liệu và cơ chế quản trị. Việc phát triển hạ tầng dữ liệu dùng chung cần có lộ trình, kế thừa hệ thống hiện có, phù hợp với mức độ sẵn sàng của các đơn vị; đồng thời phân định rõ dữ liệu thư mục với toàn văn tài liệu, điều kiện truy cập, sử dụng và trách nhiệm về bản quyền.
Một điểm nhấn quan trọng của chương trình là Thông điệp Hội nghị – Hội thảo Cần Thơ 2026, khái quát những định hướng chung về phát triển dữ liệu thư viện dùng chung. Thông điệp xác định chuẩn hóa dữ liệu và đổi mới nghiệp vụ là nền tảng của liên thông; trong đó cần tiếp tục nâng cao chất lượng, tính nhất quán của dữ liệu thư mục, tăng cường kiểm soát thuật ngữ, định danh và phát triển dữ liệu thẩm quyền dùng chung, tạo cơ sở để các hệ thống có thể đối sánh, kết nối và tái sử dụng thông tin.
Thông điệp nhấn mạnh công nghệ phải gắn với cơ chế quản trị và khả năng triển khai thực tế. Hạ tầng dữ liệu và dịch vụ tìm kiếm dùng chung cấp quốc gia cần có khả năng mở rộng, hỗ trợ trao đổi, đồng bộ và tái sử dụng dữ liệu; cùng với đó là yêu cầu phát triển nhân lực quản trị dữ liệu, bảo đảm nguồn lực vận hành, duy trì chất lượng và an toàn thông tin. Những hướng phát triển như RDF, Linked Data và BIBFRAME cần được nghiên cứu, thử nghiệm theo lộ trình phù hợp, trên cơ sở kế thừa các chuẩn và hệ thống đang được sử dụng.
Về cơ chế hợp tác, Thông điệp Cần Thơ 2026 khẳng định dữ liệu dùng chung không thể hình thành và duy trì chỉ bằng nỗ lực của một cơ quan hay một thư viện. Cơ quan quản lý tạo điều kiện về chính sách; các thư viện chủ động chuẩn hóa, đóng góp, cập nhật và sử dụng dữ liệu; cơ sở đào tạo, nghiên cứu tham gia phát triển chuyên môn và nhân lực; doanh nghiệp công nghệ phối hợp xây dựng giải pháp đáp ứng yêu cầu nghiệp vụ. TVQG tiếp tục phát huy vai trò đầu mối trong chuẩn hóa nghiệp vụ, điều phối hợp tác, phát triển dữ liệu thư mục dùng chung và hỗ trợ xây dựng các tệp thẩm quyền.
Trong giai đoạn trước mắt, Hội nghị – Hội thảo định hướng ưu tiên thống nhất các yêu cầu dữ liệu tối thiểu; đánh giá chất lượng và khả năng kết nối của những tập dữ liệu có giá trị sử dụng cao; lựa chọn đơn vị đại diện cho các loại hình thư viện để thí điểm cơ chế trao đổi, đối sánh và tái sử dụng dữ liệu, làm cơ sở hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, yêu cầu kỹ thuật và cơ chế vận hành trước khi mở rộng.
Bà Nguyễn Ngọc Anh – Phó Giám đốc TVQG phát biểu Bế mạc Hội nghị – Hội thảo.
Thông điệp cốt lõi của Hội nghị – Hội thảo nhấn mạnh: dữ liệu dùng chung không chỉ được tạo nên bằng công nghệ, mà bằng sự thống nhất về chuẩn mực, sự tin cậy trong hợp tác và trách nhiệm cùng duy trì chất lượng dữ liệu; giá trị cộng hưởng chỉ hình thành khi dữ liệu được chia sẻ có trách nhiệm, kết nối hiệu quả và tái sử dụng trong thực tiễn. Đây cũng là sự chuyển dịch từ tư duy dữ liệu của từng đơn vị sang nhận thức dữ liệu là một phần của nguồn lực chung toàn ngành.
Hội nghị – Hội thảo khép lại với tinh thần kết nối, chia sẻ và cộng hưởng tri thức, hướng tới hình thành nền tảng hợp tác dữ liệu bền vững trong toàn hệ thống thư viện, nâng cao năng lực phục vụ người sử dụng và phát huy vai trò của thư viện trong hệ sinh thái tri thức số.
_____________
Nguồn: Thư viện Quốc gia Việt Nam